Kto jest odpowiedzialny za Białystok, czyli dlaczego Sakiewicz kłamie. Część pierwsza

Wypowiedzi Tomasza Sakiewicza często są obrzydliwe, a do tego kłamliwe. Co do tego nigdy chyba nie było wątpliwości. W wywiadzie przeprowadzonym przez Magdalenę Rigamonti daje tego dobitny przykład. Cała rozmowa pełna jest sformułowań, które powinny wywołać co najmniej oburzenie u każdego reprezentanta tej tak zwanej „normalnej większości”, tak hołubionej przez Sakiewicza. Przykładem niech będzie zdanie, w którym ten typ wyraża opinię, jakoby wielu z homoseksualistów, którzy pracują w Gazecie Polskiej zakładało, że ich romans z homoseksualizmem jest czasowy. Już się oburzyliście czy jeszcze wam mało?

Nie będę się skupiał na obrzydliwościach wypowiadanych przez tego typa. Nie wracam na swojego zakurzonego blogaska po kilku latach po to, żeby kopać się z koniem i wymyślać równie obelżywe wyzwiska co on (a wierzcie mi, urodziło się ich w mojej głowie wiele, odkąd przeczytałem ten wywiad). Nie uważam, żeby wytykanie wszystkich jego podłości i przekłamań prowadziło do czegoś konstruktywnego. Tych bzdur w większości nie da się sprostować ani nie da się z nimi polemizować. No bo co, przepraszam, jak tu obnażyć kłamstwo, że większość homoseksualistów zatrudnionych u Sakiewicza marzy o normalnym życiu jako heteroseksualiści?

Z większą częścią tych bredni Rimagonti rozprawiła się bardzo sprawnie. Przykładowo obnażyła brak spójności jego bajdurzeń o ideologii LGBT (nie wiem, czy wiecie, ale w marszach równości paraduje jakaś efemeryczna ideologia, a nie żywi ludzie), czy zwykłe buractwo (typ zarzucił krytykom naklejki „strefa wolna od LGBT” niedorośnięcie do etosu wykształcenia wyższego, samemu go nie posiadając). Na kilka drobnych kłamstw Rigamonti nie zwróciła jednak uwagi. Wobec tego dzisiaj zajmiemy się dwoma bardzo prostymi do obalenia kłamstewkami naczelnego Gazety Polskiej. Pierwszym będzie kwestia tego, kto ponosi odpowiedzialność za zamieszki w Białymstoku. Drugim będzie to, kto może w Polsce adoptować dzieci.

Kłamstwo nr 1: czy prezydent Truskolaski jest odpowiedzialny za zamieszki w Białymstoku?

Tomasz Sakiewicz: Uważam, że prezydent Truskolaski powinien stanąć (…) przed sądem. Stworzył powszechne zagrożenie. Te marsze nie powinny się w ogóle odbyć. Trzeba było wziąć na siebie ciężar zakazaniu marszów i nie doprowadzić do bijatyki.

Według tego typa winnym zamieszek, które miały miejsce w Białymstoku w trakcie marszu równości w sobotę 20 lipca, był prezydent Białegostoku. Wina ta miała objawić się tym, że nie zakazał organizacji marszów i przez to doprowadził do eskalacji konfliktu. Według Sakiewicza Truskolaski powinien był zakazać obu marszów. Pytanie tylko czy mógł zakazać marszu równości?

O ile nie żyjesz pod kamieniem, odpowiedź nie powinna cię zaskoczyć. Prezydent miasta nie miał podstaw do zakazania białostockiego marszu równości. Ewentualna decyzja zakazująca marszu byłaby niezgodna z prawem i zostałaby uchylona przez sąd rozpoznający odwołanie organizatorów. W ostatnim czasie przekonali się o tym włodarze Lublina, Gniezna i Rzeszowa, którzy próbowali nadużyć swojej władzy i aplikować pokrętną logikę Sakiewicza. Szczęśliwie przez wszystkie te miasta marsze przeszły pomimo próby ich zablokowania przez niekompetentnych samorządowców (już nie chcę ich nazywać oportunistami).

Mnie jednak odpowiedź na pytanie zamykająca się w pojedynczym „nie” nie zadowala. Dlaczego Truskolaski nie mógł zakazać marszu równości? Postaram się odpowiedzieć na tak zmodyfikowane pytanie w sposób zwięzły i jak najbardziej zrozumiały. Mam nadzieję, że uda mi się nie przynudzać za bardzo.

Krótki wykład o prawach człowieka

Każdy system prawny oparty jest na jakichś naczelnych zasadach, którym podporządkowane jest całe prawo. Standardem we wszystkich demokratycznych porządkach prawnych już od dłuższego czasu jest to, że zestawem takich naczelnych zasad są prawa i wolności człowieka. Rozumie się je w przeróżny sposób, ale ich katalog pozostaje mniej więcej taki sam, niezależnie od ujęcia. Uznaje się, że jednym z podstawowych i najważniejszych praw człowieka jest wolność zgromadzeń.

Ale hola hola, dlaczego akurat wolność zgromadzeń jest tak ważnym prawem człowieka? Jak ma się wolność zgromadzeń do prawa do życia? Zakazu tortur? Prawa do wolności osobistej? Czy to nie są podstawowe prawa, które należy za wszelką cenę chronić i stawiać na czele katalogu? Odpowiadając – jest bardzo duża różnica pomiędzy, przykładowo, zakazem tortur a wolnością zgromadzeń. To pierwsze jest tzw. prawem osobistym, dotyczącym sfery osobistej każdego człowieka. To drugie jest tzw. prawem politycznym, zbiorowym (nazwijcie to jak chcecie, nie mam zamiaru tutaj dyskutować sam ze sobą na temat właściwego nazewnictwa) – tzn. że dotyczy działalności każdego człowieka w sferze publicznej. A w sferze publicznej nie ma chyba ważniejszego prawa niż wolność zgromadzeń. Dlaczego? Chodzi przede wszystkim o zagwarantowanie wpływu członków społeczności na władze publiczne. Wszak każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich (tak przynajmniej ta wolność jest sformułowana w naszej ustawie zasadniczej). Mądre głowy piszące opasłe tomiska doszły kiedyś do wniosku, że zgromadzenia obywateli są jednym z podstawowych sposobów oddziaływania na politykę państwa i stąd tak duża waga tej akurat wolności [1].

Chcecie jakichś przykładów? Służę uprzejmie. Dwa lata temu byliśmy świadkami tego, jak zgromadzenia publiczne mogą bezpośrednio oddziaływać na politykę państwa. Na skutek masowych protestów przeciwko reformie sądownictwa i nowelizacjom trzech ustaw (o Krajowej Radzie Sądownictwa, o ustroju sądów powszechnych i o Sądzie Najwyższym) latem 2017 roku Andrzej Duda zawetował dwie z nich, podpisując jedynie tę dotyczącą prawa o ustroju sądów powszechnych. Nie oceniając samych protestów, ich skuteczności, decyzji prezydenta i jego prawdziwych motywów, czy wreszcie późniejszych losów sądownictwa, nie da się zaprzeczyć stwierdzeniu, że masowe zgromadzenia wpłynęły na politykę państwa.

No to jak do tej pory było doniośle, biało-czerwone flagi powiewały na wietrze, zapalone świeczki poszły w górę, odśpiewaliśmy „wolność kocham i rozumiem”. Ale prawa i wolności człowieka mają też mniej przyjemną stronę. Praktycznie każde z nich może być przez państwo w jakiś sposób ograniczone.

Ale dlaczego? Ale jak to? Ale czy ograniczenie nie będzie naruszeniem takiego prawa przysługującego każdemu człowiekowi? Czy mogę napisać do Beaty Szydło, ewentualnie Komisji Europejskiej, żeby coś z tym zrobili? Napisać zawsze możesz, ale nie zmienia to faktu, że państwo może ograniczyć twoje prawa podstawowe. Gdyby państwo nie miało takiej możliwości, doprowadziłoby to do iście absurdalnych sytuacji. Przykładowo: każdy ma zapewnioną wolność osobistą, prawda? To wydaje się oczywiste. Czy to oznacza, że państwo w żadnej sytuacji nie będzie miało prawa do pozbawienia kogoś wolności? Oczywiście że nie. Zawsze pojawią się takie sytuacje, w których konieczne będzie odebranie konkretnemu człowiekowi jego wolności osobistej rozumianej jako możliwość dowolnego decydowania o swoim postępowaniu. O ograniczeniu wolności osobistej zazwyczaj decyduje sąd. Jednak nie może on ograniczyć twojej wolności według własnego widzimisię. Jest on związany przepisami, które regulują ściśle określone przypadki, w których może dokonać naruszenia przysługującego ci prawa podstawowego. Najczęściej będzie to reakcja państwa na niepożądane zachowanie, np. prowadzenie po pijaku, czy zabójstwo 5-latka. Sąd może ograniczyć twoją wolność w przeróżny sposób. Przykładowo może zdecydować o zamknięciu cię do więzienia, a może odebrać ci prawo jazdy na jakiś czas (co też przecież będzie jakimś tam ograniczeniem twojej wolności). [2]

Podobnie z chronionym przez państwo prawem własności – co jeśli pożyczysz od kogoś jakąś kwotę pieniędzy i nie będziesz chciał mu jej oddać? Czy ten kto ci pożyczył pieniądze nie może domagać się od ciebie zwrotu tych pieniędzy? Czy państwo powinno mu pomóc w odzyskaniu od ciebie tych pieniędzy? Czy jeśli komornik (a więc przedstawiciel państwa, organ władzy publicznej) zajmie ci jakąś kwotę na koncie bankowym i przymusowo zabierze ci ileś tam pieniędzy – to czy to będzie naruszenie twojego prawa własności?

Nie muszę chyba wymyślać kolejnych przykładów zasadności ograniczania konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności. Uważam, że nawet czytelnicy Gazety Polskiej są w stanie to zrozumieć. Generalnie ograniczać prawa człowieka państwo może tylko w bardzo dobrze uzasadnionych sytuacjach, gdy będzie to niezbędne dla ściśle określonego celu. Tym celem może być np. ochrona innego prawa o podobnej doniosłości co prawo ograniczane. Dodatkowo ograniczenie może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych przez ustawodawcę (czyli tych typów, których wszyscy wybieramy co cztery lata i którzy siedzą w kółeczku i podnoszą rączki i opuszczają je w rytm stuków-puków laski pewnego starszego pana).

Jak ograniczyć wolność zgromadzeń

Ustaliliśmy, że wolność zgromadzeń jest jednym z najważniejszych praw człowieka. Marsze i parady równości z pewnością są zgromadzeniami publicznymi i przez to objęte są ochroną ze strony państwa gwarantującą prawidłowe wykonywanie tej wolności. Sakiewicz twierdzi, że Truskolaski powinien był ograniczyć prawo do zgromadzenia publicznego wszystkich tych osób, które organizowały białostocki marsz i brały w nim udział. Ustaliliśmy już, że w pewnych sytuacjach prawa człowieka mogą być ograniczane na ściśle określonych zasadach. Zanim odpowiemy na pytanie, czy ten konkretny marsz mógł zostać zakazany, przydałoby się dowiedzieć, w jakich okolicznościach można ograniczyć wolność zgromadzeń. Potem zastanowimy się, czy w przypadku białostockiego marszu równości zaszła okoliczność pozwalająca go zakazać.

Uwaga, teraz będziemy cytować ustawy, nie regulujcie odbiorników i postarajcie się nie usnąć. Zgodnie z art. 57 Konstytucji, ograniczenie wolności zgromadzeń może określać tylko ustawa. Taka ustawa istnieje i nazywa się prawo o zgromadzeniach. W nim znajduje się art. 14, który wymienia przesłanki, które muszą zajść, by organ gminy (czyli w przypadku gminy miejskiej Białystok – prezydent miasta, który to urząd obecnie pełni Tadeusz Truskolaski) mógł zakazać zgromadzenia.

Załóżmy że planujesz organizację zgromadzenia publicznego w Białymstoku. Pierwszym przypadkiem, w którym Truskolaski mógłby wydać decyzję zakazującą twojego zgromadzenia jest sytuacja, w której cel tego zgromadzenia naruszałby wolność pokojowego zgromadzania się, jego odbycie naruszałby art. 4 prawa o zgromadzeniach (przepis ten generalnie mówi o tym, że w zgromadzeniu nie mogą uczestniczyć osoby posiadające przy sobie broń, materiały pirotechniczne itp.) lub jego odbycie naruszałby zasady organizowania zgromadzeń albo jego cel lub odbycie naruszałby przepisy karne. To jest punkt pierwszy tego artykułu. Uff, udało się przebrnąć przez przepis. Żyjecie? Czy są jakieś ofiary w ludziach?

Jak ten przepis ma się do rzeczywistości? Wyobraźmy sobie, że będziesz chciał zorganizować zgromadzenie. W tym celu na fejsie stworzycie ze swoimi ziomalami wydarzenie „łamanie sobie nóg, by nie iść do woja”, ustawicie datę zgromadzenia na 20 lipca 2019 roku o godzinie 14:30, na miejsce wybierzecie Plac NZS w Białymstoku. Fejs wam powie, że będzie słoneczko, bezchmurne niebo i powyżej 25 stopni. Mimo tak sprzyjających okoliczności wasze zgromadzenie raczej zostanie zakazane. Ale dlaczego? Czy już mogę pisać do prezydenta Dudy, żeby coś zrobił z tym wstrętnym Truskolaskim zakazującym mi łamać sobie nóg? Pisać zawsze możesz, ale nie zmieni to faktu, że w kodeksie karnym znajduje się przepis, zgodnie z którym nie wolno samouszkadzać się w celu zwolnienia od obowiązku służby wojskowej albo odroczenia tej służby.

Żaden z przypadków wskazanych w art. 14 pkt 1 prawa o zgromadzeniach nie zachodził w przypadku białostockiego marszu i żaden z włodarzy miast nie próbował jeszcze udowodnić, że było inaczej. Zawsze może znaleźć się jakiś nowy typol będący prezydentem albo burmistrzem, który spróbuje naciągnąć okoliczności faktyczne w taki sposób, że czary-mary-hokus-pokus do zakazania marszu równości użyje tego przepisu. Dopóki tak się nie stanie – nie będziemy sami próbowali nic wymyślać.

Drugą sytuacją, w której dopuszcza się zakazanie zgromadzenia publicznego jest okoliczność, że ma się ono odbyć w miejscu i czasie, w których odbywają się zgromadzenia organizowane cyklicznie (art. 14 pkt 3). Ta przesłanka jest legislacyjnym niemowlakiem (przepis obowiązuje dopiero od kwietnia 2017 r.), mocno pokracznym i twardo krytykowanym przez prawników. W normalnej sytuacji zająć się nim powinien Trybunał Konstytucyjny, ale wszyscy dobrze wiemy jak jest. Wiemy też czemu tak naprawdę instytucja zgromadzeń cyklicznych miała służyć. Nie będziemy się więc rozwodzić nad tym przypadkiem. W Białymstoku w soboty (ewentualnie każdego 20 dnia miesiąca) o godzinie 14:30 na placu NZS nie odbywa się żadne zgromadzenie cykliczne. Dlatego przepis ten również nie mógłby znaleźć zastosowania przy wydaniu decyzji zakazującej marszu równości i do tej pory nikt nie wykazał się taką kreatywnością, żeby spróbować go zastosować.

Wreszcie ostatnia sytuacja, w której organ gminy może wydać decyzję o zakazie zgromadzenia publicznego, przewidziana w art. 14 pkt 2 prawa o zgromadzeniach. Mówi on, że zgromadzenie może zostać zakazane, jeśli jego odbycie może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach, w tym gdy zagrożenia tego nie udało się usunąć w drodze wezwania do zmiany miejsca lub czasu zgromadzeń kolidujących lub w drodze przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Przekładając z bełkotliwego na polski – jeśli zorganizowanie twojego zgromadzenia spowoduje poważne zagrożenie dla wszystkiego co stoi dookoła, to zostanie ono zakazane. To właśnie ta przesłanka była w niedalekiej przeszłości wykorzystywana jako podkładka pod wydanie zakazów marszów równości w Lublinie, Gnieźnie i Rzeszowie. Czy słusznie? Z mojej dotychczasowej pisaniny jeszcze to nie wynika. Zastanówmy się więc najpierw, jakie obowiązki ciążą na organizatorze zgromadzenia, a jakie na władzy publicznej.

Zakaz marszu równości

Na organizatorach spoczywa obowiązek dopełnienia niezbędnych formalności i zapewnienia pokojowego przebiegu zgromadzenia zgodnie z prawem i przyjętym programem. Natomiast na władzach publicznych ciąży obowiązek zapewnienia spokojnego i niezakłóconego przebiegu zgromadzenia, jak też ochrony jego uczestników przed działaniami przeciwników celów, dla jakich zgromadzenie zostało zwołane. [3]

Czyli w prostych słowach: organizator ma obowiązek zorganizować pokojowe zgromadzenie, a państwo ma zasrany obowiązek takie zgromadzenie ochronić przed różnego rodzaju zjebixami.

Wobec tego pojawia się pytanie – czy organ władzy publicznej może żądać od organizatora zgromadzenia, by ten zapewnił spokojny i niezakłócony przebieg zgromadzenia, jeśli odbycie tego zgromadzenia powoduje zagrożenie zdrowia lub życia ludzkiego? Czy jeśli cel zgromadzenia jest zgodny z prawem i stanowi przejaw realizacji wolności zgromadzeń – to czy organ państwowy może przerzucić na organizatorów swój psi obowiązek ochrony takiego zgromadzenia? Odpowiedź jest jednoznaczna i oczywista i brzmi absolutnie nie, organ państwowy nie ma takiego prawa. Mądrzy ludzie, którzy musieli poradzić sobie z tymi bzdurnymi zakazami marszy równości na przestrzeni ostatniego roku napisali takie rzeczy:

Niedopuszczalne jest uzależnienie możliwości realizacji wolności zgromadzeń od reakcji przeciwników zgromadzenia.

Skoro wolność zgromadzeń jest konstytucyjnie chroniona, to jakiekolwiek jej ograniczenia muszą być wprost w ustawie wyrażone i wykluczone są wszelkie interpretacje rozszerzające czy wnioskowanie przez analogię. Tym samym ewentualna interwencja organów władzy publicznej w wolność zgromadzeń musi mieć charakter wyjątkowy.

Standard ochrony wolności zgromadzeń oraz powiązany z nim zakaz nierównego traktowania przez władze publiczne można sprowadzić do następujących kwestii:

– organy władzy publicznej mają obowiązek umożliwić przeprowadzenie pokojowego zgromadzenia również wtedy, kiedy jego uczestnicy będą prezentować idee odmienne od poglądów większości, a dodatkowo takie zgromadzenie będą się starali zakłócić lub udaremnić uczestnicy kontrmanifestacji,

– przesłanki pozwalające na wydanie zakazu odbycia zgromadzenia nie mogą być interpretowane rozszerzająco, w szczególności zaś nie mogą opierać się wyłącznie na ogólnych prognozach lub przypuszczeniach i muszą uwzględniać wartości i normy wyższego rzędu wynikające z Konstytucji RP i przepisów prawa międzynarodowego,

– organy władzy publicznej, dokonując oceny, czy zgłoszone zgromadzenie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach powinny odnosić się do zachowania organizatorów i uczestników zgromadzenia, nie zaś do zachowania osób trzecich próbujących udaremnić przeprowadzenie demonstracji. [4]

Z tego przydługiego i troszkę nudnego wywodu wynika jednoznacznie, że Truskolaski nie miał prawa zabronić pierwszego białostockiego marszu równości. IN YOUR FACE, SAKIEWICZ!!!

Wobec tego Truskolaski nie ponosi odpowiedzialności za ten festiwal przemocy, którego byliśmy świadkami 20 lipca w Białymstoku. Co więcej – moim skromnym zdaniem odpowiedzialność za to, co się stało w tamto sobotnie popołudnie ponoszą ludzie tacy jak Sakiewicz, którzy relatywizują tamte zdarzenia, doszukują się prowokacji, czy wreszcie obwiniają za nie ofiary. No ale trzeba nie mieć kręgosłupa moralnego, żeby prezentować takie stanowisko.

Obiecuję, że druga część tej notki powstanie szybciej niż za 3 lata. Mam nadzieję, że uda mi się ją napisać przez najbliższy weekend.


Przypisy:

[1] M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016

[2] P. Sarnecki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, Warszawa 2016

[3] W. Skrzydło (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2013

[4] Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12.10.2018 r., sygn. akt I ACz 1145/18, LEX nr 2559817

 

Zdjęcie ilustracyjne autorstwa Barta Staszewskiego do znalezienia pod linkiem.

2 komentarze do “Kto jest odpowiedzialny za Białystok, czyli dlaczego Sakiewicz kłamie. Część pierwsza

  1. Nie pamiętam, czy tak było akurat w wypadku Białegostoku, ale włodarze miast na wschodniej ścianie regularnie próbowali zakazać marszy, uzasadniając swoją homofobię „dbaniem o bezpieczeństwo”. Wszystkie zakazy uchylił sąd, nawet zakazy marszy „narodowców”, z powodów podanych powyżej.

    Przebrnęłom przez wywiad, co za tępy buc. Ale wytykanie mu nadwagi było słabe. I tak, nie każda osoba z nadwagą jest gruba bo chce lub ma to w pompce.

    Polubienie

Możliwość komentowania jest wyłączona.